भगवद् गीता 1.10: अध्याय 1, श्लोक 10

Apr 10, 2026
158 Views
bhagavad-gita-chapter-1-shloka-10

📖 Sanskrit Shloka

अपर्याप्तं तदस्माकं बलं भीष्माभिरक्षितम्।
पर्याप्तं त्विदमेतेषां बलं भीमाभिरक्षितम्॥10॥

Aparyaptam tadasmakam balam Bhishmabhirakshitam।
Paryaptam tvidam etesham balam Bhimabhirakshitam॥

Slok Meaning:

हमारी सेना, जो भीष्म पितामह द्वारा संरक्षित है, असीमित (बहुत बड़ी) है, जबकि पाण्डवों की सेना, जो भीम द्वारा संरक्षित है, सीमित है।

Our army, protected by Bhishma, is vast and unlimited, whereas the army of the Pandavas, protected by Bhima, is limited.

🌍 Real Life Meaning:

यह श्लोक हमें perception (धारणा) और reality (वास्तविकता) के अंतर को समझाता है। दुर्योधन अपनी सेना को बहुत बड़ी और शक्तिशाली बता रहा है, लेकिन असल में पाण्डवों की सेना ज्यादा संगठित और मजबूत थी।

जीवन में भी हम अक्सर केवल संख्या या बाहरी ताकत को देखकर निर्णय लेते हैं, जबकि असली शक्ति quality, focus और unity में होती है।

💡 आज के जीवन में:

* केवल quantity नहीं, quality भी महत्वपूर्ण होती है
* overconfidence नुकसान पहुंचा सकता है
* असली ताकत discipline और unity में होती है
* सही आकलन करना जरूरी है
* बाहरी दिखावे से भ्रमित नहीं होना चाहिए

📚 Moral Story:

एक बिजनेस में एक बड़ी कंपनी थी जिसके पास बहुत सारे resources थे। दूसरी तरफ एक छोटी कंपनी थी, लेकिन उसकी टीम focused और disciplined थी।

बड़ी कंपनी को अपने size पर बहुत भरोसा था, इसलिए उसने तैयारी पर ज्यादा ध्यान नहीं दिया। छोटी कंपनी ने सही strategy और मेहनत से काम किया।

कुछ समय बाद, छोटी कंपनी ने बड़ी कंपनी को पीछे छोड़ दिया। तब सबको समझ आया कि केवल size नहीं, बल्कि सही approach ही असली ताकत होती है।

💡 निष्कर्ष:

सफलता केवल संख्या या बाहरी ताकत से नहीं मिलती, बल्कि सही सोच, discipline और teamwork से मिलती है।

Comments (0)

0/140

No comments yet. Be the first to share your thoughts!

More from author
» Read more

भगवद् गीता 1.18: अध्याय 1, श्लोक 18

भगवद् गीता 1.18: अध्याय 1, श्लोक 18

📖 Sanskrit Shloka सौभद्रो द्रौपदेयाश्च सर्व एव महारथाः। (नोट: यह पंक्ति श्लोक 6 का भी भाग है, पर संदर्भ में पुनः उल्लेख होता है) Saubhadro Draupadeyash c...

Mar 27, 2026 220 reads
भगवद् गीता 1.17: अध्याय 1, श्लोक 17

भगवद् गीता 1.17: अध्याय 1, श्लोक 17

📖 Sanskrit Shloka काश्यश्च परमेष्वासः शिखण्डी च महारथः।धृष्टद्युम्नो विराटश्च सात्यकिश्चापराजितः॥17॥ Kashyash cha parameshvasah Shikhandi cha maharathah।D...

Mar 27, 2026 203 reads
भगवद् गीता 1.16: अध्याय 1, श्लोक 16

भगवद् गीता 1.16: अध्याय 1, श्लोक 16

📖 Sanskrit Shloka अनन्तविजयं राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः।नकुलः सहदेवश्च सुघोषमणिपुष्पकौ॥16॥ Anantavijayam raja Kunti-putro Yudhishthirah।Nakulah Sahadeva...

Mar 27, 2026 209 reads
भगवद् गीता 1.15: अध्याय 1, श्लोक 15

भगवद् गीता 1.15: अध्याय 1, श्लोक 15

📖 Sanskrit Shloka पाञ्चजन्यं हृषीकेशो देवदत्तं धनंजयः।पौण्ड्रं दध्मौ महाशंखं भीमकर्मा वृकोदरः॥15॥ Panchajanyam Hrishikesho Devadattam Dhananjayah।Paundram...

Mar 27, 2026 194 reads
भगवद् गीता 1.14: अध्याय 1, श्लोक 14

भगवद् गीता 1.14: अध्याय 1, श्लोक 14

📖 Sanskrit Shloka ततः श्वेतैर्हयैर्युक्ते महति स्यन्दने स्थितौ।माधवः पाण्डवश्चैव दिव्यौ शंखौ प्रदध्मतुः॥14॥ Tatah shvetair hayair yukte mahati syandane st...

Mar 27, 2026 178 reads

Most Popular Bhajans

भगवद् गीता 1.1: अध्याय 1, श्लोक 1
503 reads

भगवद् गीता 1.1: अध्याय 1, श्लोक 1

धृतराष्ट्र उवाच:धर्मक्षेत्रे कुरुक्षेत्रे समवेता युयुत्सवः।मामकाः पाण्डवाश्चैव किमकुर्वत सञ्जय॥1॥ Dhritarashtra said:Dharmakshetre Kurukshetre samaveta yuyu...

मोहन से दिल क्यों लगाया है ये मैं जानू या वो जाने भजन
388 reads

मोहन से दिल क्यों लगाया है ये मैं जानू या वो जाने भजन

मोहन से दिल क्यूँ लगाया है, ये मैं जानू या वो जानेछलिया से दिल क्यूँ लगाया है, ये मैं जानू या वो जाने ॥ हर बात निराली है उसकी, हर बात में है इक टेढापनटेढ़े ...

श्री कृष्ण शिरोमणि श्री राधा जय श्याम संजीवनी श्री राधा भजन
375 reads

श्री कृष्ण शिरोमणि श्री राधा जय श्याम संजीवनी श्री राधा भजन

यह अत्यंत सुंदर राधा कृष्ण भजन श्री राधा रानी की महिमा और उनके दिव्य स्वरूप का गुणगान करता है। इस भजन में राधा जी को प्रेम, करुणा और आनंद की स्वरूपिणी के रूप...

पाया मैंने है भगवान सत्संग की है महिमा महान भजन
318 reads

पाया मैंने है भगवान सत्संग की है महिमा महान भजन

यह प्रेरणादायक सत्संग भजन सत्संग की महिमा और आत्मज्ञान के महत्व को दर्शाता है। इस भजन में बताया गया है कि सच्चे गुरु और सत्संग के माध्यम से ही मनुष्य भगवान क...

वृंदावन की गलियों में राधे राधे गूंजे
282 reads

वृंदावन की गलियों में राधे राधे गूंजे

वृन्दावन की कुञ्ज गली में मैं राधे राधे गाउंगी,मैं तो श्यामा श्यामा गाउंगी, पहले मैं बरसाने जाऊ,श्याम श्यामा के दर्शन पाउ,फिर वृन्दावन जाउंगी  राधे राध...

Keep Exploring

भगवद् गीता 1.18: अध्याय 1, श्लोक 18

भगवद् गीता 1.18: अध्याय 1, श्लोक 18

📖 Sanskrit Shloka सौभद्रो द्रौपदेयाश्च सर्व एव महारथाः। (नोट: यह पंक्ति श्लोक 6 का भी भाग है, पर संदर्भ में पुनः उल्लेख होता है) Saubhadro Draupadeyash c...

भगवद् गीता 1.17: अध्याय 1, श्लोक 17

भगवद् गीता 1.17: अध्याय 1, श्लोक 17

📖 Sanskrit Shloka काश्यश्च परमेष्वासः शिखण्डी च महारथः।धृष्टद्युम्नो विराटश्च सात्यकिश्चापराजितः॥17॥ Kashyash cha parameshvasah Shikhandi cha maharathah।D...

भगवद् गीता 1.16: अध्याय 1, श्लोक 16

भगवद् गीता 1.16: अध्याय 1, श्लोक 16

📖 Sanskrit Shloka अनन्तविजयं राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः।नकुलः सहदेवश्च सुघोषमणिपुष्पकौ॥16॥ Anantavijayam raja Kunti-putro Yudhishthirah।Nakulah Sahadeva...

भगवद् गीता 1.15: अध्याय 1, श्लोक 15

भगवद् गीता 1.15: अध्याय 1, श्लोक 15

📖 Sanskrit Shloka पाञ्चजन्यं हृषीकेशो देवदत्तं धनंजयः।पौण्ड्रं दध्मौ महाशंखं भीमकर्मा वृकोदरः॥15॥ Panchajanyam Hrishikesho Devadattam Dhananjayah।Paundram...

भगवद् गीता 1.14: अध्याय 1, श्लोक 14

भगवद् गीता 1.14: अध्याय 1, श्लोक 14

📖 Sanskrit Shloka ततः श्वेतैर्हयैर्युक्ते महति स्यन्दने स्थितौ।माधवः पाण्डवश्चैव दिव्यौ शंखौ प्रदध्मतुः॥14॥ Tatah shvetair hayair yukte mahati syandane st...